TÜRKİYE İPLİKTE DÜNYA DÖRDÜNCÜSÜ OLDU

Türkiye tekstil sanayisinin önemli yapı taşlarından biri olan iplik sektörü, uluslararası pazarlardaki konumunu korumak için yeni bir dönüşüm sürecine hazırlanıyor. Üretim kapasitesi, geniş ürün çeşitliliği ve farklı pazarlara erişim avantajına sahip olan sektör, küresel talepteki gerileme ve artan maliyetler nedeniyle zorlu bir dönemden geçiyor.

İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) tarafından hazırlanan 2025 yılı Küresel İplik Dış Ticaret Raporu'na göre, dünya genelindeki iplik ihracatı geçen yıl yüzde 3,7 düşerek 44,6 milyar dolara geriledi. Son 10 yıllık dönemde ise küresel ihracat hacminde yaklaşık 2,6 milyar dolarlık kayıp yaşandı. Çin, 14,7 milyar dolarlık ihracat ve yüzde 33'lük pazar payıyla liderliğini sürdürdü.

TÜRKİYE DÜNYA SIRALAMASINDA DÖRDÜNCÜ

Küresel pazardaki daralmaya rağmen Türkiye, iplik ihracatında önemli ülkeler arasındaki yerini korudu. 2025 yılında 2,3 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiren Türkiye, dünya sıralamasında dördüncü oldu. Ancak ihracat, bir önceki yıla göre yüzde 0,4 azaldı.

Türkiye'nin en fazla iplik sattığı ülke 235 milyon dolarla Mısır oldu. İtalya ise 212 milyon dolarlık alımla ikinci sırada yer aldı. Ürün gruplarında sentetik ve suni filament liflerden üretilen iplikler 810 milyon dolarlık ihracatla ilk sıraya yerleşti. Pamuk ipliği ihracatı da 760 milyon dolara ulaşarak sektörün önemli gelir kaynaklarından biri olmayı sürdürdü.

İthalat tarafında ise Türkiye'nin 2025 yılı performansında belirgin bir gerileme görüldü. Ülkenin iplik ithalatı önceki yıla kıyasla yüzde 17,4 azalarak 1,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Buna rağmen Türkiye, küresel iplik ithalatında dünyanın en büyük beşinci pazarı oldu.

2026'NIN İLK 9 AYINDA 1,86 MİLYAR DOLARLIK İPLİK İHRACATI

Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri verileri, tekstil sektörünün 2026 yılındaki dış ticaret performansını da ortaya koydu. Yılın ilk dokuz ayında 201 ülke ve serbest bölgeye toplam 1,84 milyon ton tekstil ürünü gönderildi. Bu ihracattan 7,16 milyar dolar gelir sağlandı.

Aynı dönemde iplik ihracatı yaklaşık 1,86 milyar dolar olarak kaydedildi. Ürün grupları arasında 4,35 milyar dolarla kumaş ilk sırada yer alırken, elyaf ihracatı 942,9 milyon dolara ulaştı. Tekstil ürünlerinde en büyük pazar 2,68 milyar dolarlık alımla Avrupa Birliği ülkeleri oldu. Afrika'ya yapılan ihracat ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,8 artış gösterdi.

REKABETTE MALİYETTEN ÇOK VERİMLİLİK ÖNE ÇIKACAK

Türkiye'nin iplik üretiminde sahip olduğu altyapı, deneyimli iş gücü ve tekstilin farklı aşamalarını aynı üretim zincirinde buluşturabilmesi önemli avantajlar sağlıyor. Ancak yükselen enerji ve finansman giderleri ile uluslararası fiyat baskısı, bu avantajların ihracata ve kârlılığa yansımasını zorlaştırıyor.

Özellikle pamuk ve polyester gibi ham maddelerde yaşanan fiyat hareketleri, üreticileri alternatif malzeme ve üretim yöntemlerine yöneltiyor. Bu süreçte geri dönüştürülmüş malzemelerden elde edilen rejenere ipliklere yönelik ilginin artması da sektörün değişen üretim eğilimlerini ortaya koyuyor.

Önümüzdeki dönemde işletmelerin üretim kapasitelerini daha etkin kullanması, enerji tüketimini azaltması, finansman kaynaklarını doğru yönetmesi ve ihracat pazarlarını çeşitlendirmesi önem kazanacak. Standart ürünlerin yanı sıra teknik ve özel amaçlı ipliklere yönelmek de firmaların fiyat rekabetinden uzaklaşarak daha yüksek gelir elde etmesine imkân sağlayabilecek.

GERİ DÖNÜŞÜM VE TEKNİK İPLİKLER YENİ FIRSATLAR SUNUYOR

Sürdürülebilir üretim anlayışı, iplik sektöründe giderek daha fazla önem kazanıyor. Özellikle Avrupa pazarında çevresel etkilerin azaltılması, ham madde kaynaklarının izlenebilir olması ve üretimde kaynak tasarrufu sağlanması, tedarikçiler açısından önemli kriterler hâline geliyor.

Türkiye'de Uşak, Gaziantep ve Kahramanmaraş başta olmak üzere geri dönüşüm alanında faaliyet gösteren yaklaşık 150 lisanslı firma bulunuyor. Ülkenin bu alandaki geri dönüşüm hacmi ise 1,5 milyon tonu aşıyor. Geri dönüştürülmüş elyaf kullanımının yaygınlaştırılması, hem çevresel etkilerin azaltılması hem de ham madde maliyetlerinin kontrol edilmesi açısından fırsat sunuyor. Ancak özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin bu dönüşüme ayak uydurabilmesi için finansman ve teknoloji desteği gerekiyor.

Teknik tekstillerde kullanılan özel iplikler de sektörün büyüme potansiyeli taşıyan alanları arasında gösteriliyor. Otomotiv, sağlık, koruyucu giysi, filtrasyon ve sanayi uygulamalarında kullanılan bu ürünlerde dayanıklılık, hafiflik ve farklı koşullara uyum gibi özellikler belirleyici oluyor.

Türkiye iplik sektörünün küresel pazardaki yerini güçlendirmesi, yalnızca üretim miktarını artırmasına bağlı olmayacak. Verimli üretim, yenilikçi teknolojiler, sürdürülebilirlik ve katma değerli ürün geliştirme kapasitesi, sektörün uluslararası rekabetteki geleceğini şekillendirecek.