Derin Okuma ve Kitaplar: Empati Yeteneğimizi Geliştirmenin Yolu
Hepimiz son zamanlarda yüzeysel olmaktan şikâyet ediyoruz. Bir olayı tam olarak kavrayamamak, iyice analiz edememek, sorgulayamadığımızı fark etmek… Ya da bir fikre körü körüne bağlı kalarak savunmak. Bence çağımızın en büyük problemlerinden biri tam olarak bu.
Peki neden? Bunun başlıca sebeplerinden biri kitap okumaya yeterince önem vermememiz olabilir. Okusak bile, kitabı tam olarak kavrayamamak ve detaylarına girmemek de ayrı bir sorun.
Tam bu noktada, sizlere benim de yeni öğrendiğim ama aslında eskiden farkında olmadan daha sık yaptığım bir kavramdan bahsetmek istiyorum: derin okuma.
Derin okuma, bir metni yüzeysel şekilde taramak yerine onu anlamı, bağlamı ve alt katmanlarıyla birlikte kavrama süreci olarak tanımlanabilir. Bu okuma biçiminde dikkat bölünmez; okuduğumuz metni sorgular, yorumlar ve başka metinlerle bağlantılar kurarız.
“Anlamadım, sen şimdi ne anlatmak istiyorsun?” diyorsanız, tebrikler. Şu an derin okuma yapıyorsunuz diyebilirim.
Biraz daha açalım. Hatta bunu Mortimer J. Adler’e göre açıklayalım.
Adler’e göre okuma, pasif bir süreç değildir. Bir şeyi okuyorsak önce ne okuduğumuzu kavramamız gerekir. Okuduğumuz fikir hakkında bir görüşümüz olmalı. Eğer anlamıyorsak da neden anlamadığımızı ya da neden katılmadığımızı sorgulamamız gerekir.
Adler, her okumanın aynı derinlikte olmadığını söyler ve bunu dört aşamada açıklar:
1. Temel Okuma
Kelimeler ve cümleler üzerinden metne göz gezdirdiğimiz aşamadır. En temel hâliyle metin ne anlatıyor, onu anlamaya çalışırız.
2. İnceleyici (Denetleyici) Okuma
Metni daha hızlı okuruz. Ana fikri, yazarın amacını kavramaya çalışırız. Yani “Bu metin ne hakkında?” sorusunun cevabını ararız.
3. Analitik Okuma (Derin Okuma)
Derin okumanın asıl gerçekleştiği yer burasıdır. Metni yavaş ve dikkatli okuruz. Sorular sorarız.
Yazar ne diyor?
Bunu neye dayanarak savunuyor?
Haklı mı?
Notlar alır, altını çizer, metinle adeta tartışırız. Kitabınızı bol bol çizin arkadaşlar. Bir şeyler öğrenmek bol çizik gerektirir. Kitaplar bebeğimizdir, evet; ama bir şeyler öğrenmek istiyorsak o kitap biraz çizilecek.
4. Karşılaştırmalı Okuma
Aynı konuya dair birden fazla metni birlikte okuruz. Yazarları tabiri caizse bir masaya oturtur, birbirleriyle tartıştırırız.
Tabii her kitap derin okuma için uygun mu? Elbette hayır. Daha çok zor metinler, zor romanlar bu iş için uygundur. Eğer bir kitabı okurken beyninizin yandığını hissediyorsanız, tebrikler — bir şeyler öğreniyorsunuz demektir.
Bonus: Empatiyi Geliştirmek
Araştırmalar, düzenli ve derinlemesine kitap okumanın özellikle kurgu yoluyla empatiyi güçlendirdiğini gösteriyor. Karakterlerin iç dünyasını anlamaya çalışmak, farklı bakış açıları geliştirmek ve başkalarının duygu ve düşüncelerini kavrayabilmek, derin okuma sayesinde mümkün oluyor. Yani kitap okurken sadece bilgi edinmiyoruz; empati yeteneğimizi de geliştiriyoruz.
Tepkiniz Nedir?
Beğen
1
Beğenmedim
0
Sevgi
0
Komik
0
Kızgın
0
Üzgün
0
Vay Canına
0
