Trump: “İran’ın nükleer tesislerini yok ettik” dedi, ama uydu görüntüleri ve iddialar kafaları karıştırdı

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer programına yönelik 21 Haziran’da düzenlenen geniş çaplı hava saldırısında, Fordo, Natanz ve İsfahan’daki üç kritik nükleer tesisin “tamamen yok edildiğini” ileri sürdü. Ancak saldırının hemen ardından gündeme gelen uydu görüntüleri ve diplomatik temas iddiaları, bu operasyonun perde arkasına dair soru işaretleri doğurdu: İran, bu saldırıyı önceden biliyor muydu?

ABD'den İran'a önceden mesaj mı gönderildi?

Katar merkezli Amwaj.media, üst düzey bir İranlı yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD'nin saldırıdan önce Tahran'a bir mesaj ilettiğini iddia etti. Habere göre, 21 Haziran’da gönderilen bu mesajda Washington yönetimi, savaş istemediğini ve yalnızca bazı nükleer tesisleri hedef alacağını belirtti. Mesajın, ismi açıklanmayan üçüncü bir ülke aracılığıyla iletildiği öne sürüldü.

İranlı kaynak, bu bilgilendirmenin ardından hedef alınan tesislerdeki personelin tahliye edildiğini, zenginleştirilmiş uranyumun ise güvenli noktalara taşındığını ifade etti.

Konvoy görüntüleri iddiaları destekliyor

19 Haziran’a ait Maxar uydu görüntülerinde, Fordo Nükleer Tesisi çevresinde 16 kamyonluk bir konvoyun tesisten uzaklaştığı görüldü. TS2 Space adlı savunma analiz şirketi, bu hareketliliğin santrifüjler ya da hassas ekipmanların tahliyesine işaret ettiğini açıkladı. Benzer taşınma faaliyetlerinin Natanz ve İsfahan çevresinde de tespit edildiği bildirildi.

Trump: “Bombayı ellerinden aldık”

Saldırı sonrası sosyal medya platformu Truth Social’dan açıklama yapan ABD Başkanı Trump, “Dünkü askeri başarımız harikaydı. Bombayı ellerinden aldık” dedi. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise İran’ın nükleer kapasitesinin yok edildiğini iddia etti. Ancak birçok uzman, yüksek zenginlikteki uranyumun saldırı öncesinde taşındığını ve İran’ın nükleer altyapısının tamamen ortadan kalkmadığını vurguluyor.

“Ya barış olacak ya trajedi yaşanacak”

ABD'nin “Geceyarısı Çekici Operasyonu” adını verdiği saldırı kapsamında, ABD topraklarından kalkan 7 adet B-2 Spirit hayalet bombardıman uçağı, hedeflere toplam 14 adet 30 bin librelik GBU-57 sığınak delici bomba bıraktı. Ayrıca bir Amerikan denizaltısından iki düzine Tomahawk füzesi fırlatıldı.

Trump, saldırı sonrası yaptığı açıklamada, “Bu böyle devam edemez. Ya barış olacak ya da İran için çok daha büyük bir trajedi yaşanacak” diyerek Tahran’a üstü kapalı yeni bir mesaj gönderdi.

UAEA verilerine göre risk sürüyor

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) verilerine göre, İran 2025 Mayıs ayı itibarıyla yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 408.6 kilogram uranyuma sahip. Bu miktarın büyük bir kısmının Fordo tesisinde depolandığı ve saldırıdan kısa süre önce başka noktalara aktarıldığı belirtiliyor.

Tahran: “Oyun bitmedi”

İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’e yakın isimlerden Ali Şamhani, saldırıya ilişkin yaptığı açıklamada, “Tesislerin tamamen yok edildiğini varsaysak bile, zenginleştirilmiş materyal, yerli bilgi birikimi ve siyasi irade hâlâ elimizde. Oyun bitmedi” ifadelerini kullandı.

Tesislerdeki hasar hâlâ belirsiz

ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, saldırının ardından yaptığı değerlendirmede, “İlk tespitlere göre üç tesis de ciddi şekilde zarar gördü” dedi. Ancak İran makamları bu açıklamaları doğrulamadı. Hükümete yakın kaynaklar, bazı tesislerin yüzeysel olarak etkilendiğini ancak “bariz bir yapısal yıkım” olmadığını öne sürdü.

Perde arkası sis perdesi

Gerek tesislerin önceden boşaltılması gerekse ABD’nin mesaj gönderdiği iddiaları, bu operasyonun klasik bir askeri saldırının ötesinde stratejik bir gözdağı ve müzakere hamlesi olup olmadığını gündeme getiriyor. Ancak gerek Washington’dan gerekse Tahran’dan gelen çelişkili açıklamalar, operasyonun gerçek etkilerine dair netlik oluşmasını engelliyor.