Türk Araştırmacılardan Küresel Başarı: Yapay Zeka Destekli Meme Kanseri Tarama Modeli

Ankara Etlik Şehir Hastanesi Onkoloji Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Lütfi Doğan önderliğindeki uluslararası araştırmacı grubu, meme kanseri riski yüksek olan ve ikinci/üçüncü basamak sağlık tesislerinde takip edilen kadınlar için kişiye özel tarama modeli geliştirdi. "Latent Progresyon" adı verilen yapay zeka destekli model, yoğun meme dokusunun küçük tümörleri gizleme riskini ortadan kaldırarak erken teşhis imkanı sunuyor.

10 yıl boyunca 616 kadının mamografi görüntülerinin ve kişisel verilerinin analiz edilmesiyle oluşturulan model, standart yıllık taramalar yerine kişiye özel takip takvimleri oluşturulmasını sağlıyor.

Projenin Öne Çıkan Detayları

Geliştirilen model, klasik mamografi takiplerinin ötesine geçerek hastaların biyolojik verilerini ve geçmiş mamografi geçmişini bütünsel bir yaklaşımla işliyor:

• Disiplinlerarası İnceleme: Çalışma; Ankara Etlik Şehir Hastanesi, ODTÜ İstatistik Bölümü, Kanada Toronto Üniversitesi ve Katar Doha Üniversitesi araştırmacılarının ortaklığıyla yürütüldü.

• Kişiye Özel Parametreler: Yapay zeka algoritması; yaştan menopoz durumuna, aile öyküsünden doğum/emzirme sayısı ve Vücut Kitle İndeksi'ne (VKİ) kadar pek çok değişkeni analize dahil ediyor.

• Küçük Tümörlerin Erken Tespiti: Yoğun (dens) meme dokusunun küçük kitleleri gizleme etkisini geriye dönük mamografi hafızasıyla aşan sistem, gözden kaçabilecek çok küçük lezyonları erkenden tespit edebiliyor.

Obezite Risk Oranını %40 Artırıyor

Çalışmanın çarpıcı sonuçlarına değinen Prof. Dr. Lütfi Doğan, menopoz sonrası vücuttaki yağ dokusunda östrojen üretiminin devam etmesinin ciddi bir risk oluşturduğuna dikkat çekti. Model verilerine göre, obez kadınların meme kanseri açısından %40'a kadar daha yüksek risk taşıdığı saptandı.

Geliştirilen model sayesinde düşük riskli hastaların gereksiz yere sık aralıklarla taranmasının önüne geçilecek, yüksek riskli hastalar için ise koruyucu ilaç tedavisi (kemoprevensiyon) veya önleyici cerrahi gibi adımlar daha erken safhada planlanabilecek. Projenin önümüzdeki süreçte ticari bir ürüne dönüştürülerek Türk tıbbının kullanımına sunulması hedefleniyor.